{"id":1830,"date":"2010-12-23T23:41:11","date_gmt":"2010-12-23T22:41:11","guid":{"rendered":"http:\/\/www.rynkowy.com.pl\/wiadomosci\/?p=1830"},"modified":"2010-12-28T18:59:33","modified_gmt":"2010-12-28T17:59:33","slug":"boze-narodzenie-po-slasku","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/24gliwice.pl\/test\/boze-narodzenie-po-slasku\/","title":{"rendered":"Nie wstawaj od sto\u0142u i skosztuj wszystkich potraw. \u015al\u0105skie Bo\u017ce Narodzenie"},"content":{"rendered":"

\"\"Jak \u015al\u0105zacy sp\u0119dzaj\u0105 \u015awi\u0119ta Bo\u017cego Narodzenia? Co to jest moczka? Czym r\u00f3\u017cni si\u0119 \u015bl\u0105ska tradycja \u015bwi\u0105t od tradycji polskiej i po co \u015bl\u0105skie dziewczyny s\u0142uchaj\u0105 w wigilijny wiecz\u00f3r szczekania ps\u00f3w?<\/p>\n

\u015al\u0105skie Bo\u017ce Narodzenie nazywane jest ,,Godami” albo “Godnymi \u015bwi\u0119tami”. Co najwa\u017cniejsze, czas ten sp\u0119dza si\u0119 z rodzin\u0105, \u015bpiewa si\u0119 kol\u0119dy i odpoczywa. Ze \u015bwi\u0119tem tym wi\u0105\u017ce si\u0119 tak\u017ce ca\u0142y zestaw zwyczaj\u00f3w i wierze\u0144.<\/span><\/h1>\n


\n.<\/p>\n

\u015al\u0105ska Wigilia<\/h2>\n

W tradycyjnej \u015bl\u0105skiej rodzinie wigilijny st\u00f3\u0142 musi by\u0107 nakryty l\u015bni\u0105co bia\u0142ym obrusem, pod kt\u00f3ry chowa si\u0119 siano. \"\"Dekoruje si\u0119 go ga\u0142\u0105zkami jedliny, a na stole zostawia wolne nakrycie dla bliskich, kt\u00f3rzy odeszli, niespodziewanego go\u015bcia lub samego Pana Boga. Pod ka\u017cde nakrycie wk\u0142ada si\u0119 pieni\u0105\u017cek, by rodzina nie zazna\u0142a biedy.<\/p>\n

Bogactwo zapewni\u0107 maj\u0105 tak\u017ce rybie \u0142uski, kt\u00f3re wk\u0142ada si\u0119 do portfeli. Do sto\u0142u rodzina zasiada od\u015bwi\u0119tnie ubrana, a wigilijna kolacja zaczyna si\u0119 w momencie za\u015bwiecenia pierwszej gwiazdy.
\nNa \u015al\u0105sku wierzy si\u0119, \u017ce ,,co si\u0119 z\u0142ego dzieje w Wigili\u0119, dzia\u0107 si\u0119 b\u0119dzie przez ca\u0142y rok”, dlatego te\u017c w ten dzie\u0144 nie mo\u017cna k\u0142\u00f3ci\u0107 si\u0119 z najbli\u017cszymi czy kara\u0107 dzieci.<\/p>\n

Wieczerz\u0119 rozpoczyna si\u0119 modlitw\u0105 i czytaniem fragmentu Ewangelii. Po modlitwie nast\u0119powa\u0142 najbardziej uroczysty moment wieczerzy wigilijnej: \u0142amanie si\u0119 op\u0142atkiem. Zwyczajowi temu towarzyszy wierzenie, \u017ce je\u017celi kto\u015b kiedy\u015b zagubi si\u0119 w \u017cyciu, powinien sobie przypomnie\u0107, z kim si\u0119 dzieli\u0142 op\u0142atkiem, w\u00f3wczas odnajdzie w\u0142a\u015bciw\u0105 drog\u0119.<\/p>\n

Wierzono tak\u017ce, \u017ce \u0142amanie si\u0119 op\u0142atkiem ma szczeg\u00f3ln\u0105 moc w \u0142\u0105czeniu sk\u0142\u00f3conych ma\u0142\u017ce\u0144stw, rodze\u0144stwa, krewnych i przyjaci\u00f3\u0142.<\/p>\n

Od wigilijnego sto\u0142u nie mo\u017cna wstawa\u0107 a\u017c do zako\u0144czenia wieczerzy, bo mo\u017ce to przynie\u015b\u0107 pecha.<\/h1>\n

.<\/p>\n

Wigilijne potrawy<\/h2>\n

W doborze wigilijnych potraw obowi\u0105zuje generalna zasada: ma ich by\u0107 du\u017co. Obowi\u0105zkowa na \u015bl\u0105skim wigilijnym stole jest moczka. Ju\u017c kilka dni przed \u015bwi\u0119tami w \u015bl\u0105skich domach pojawiaj\u0105 si\u0119 wielkie garnki, do kt\u00f3rych co jaki\u015b czas wrzucane s\u0105 kolejne sk\u0142adniki. Piernik, masa bakalii i suszone owoce. Wszystko to dusi si\u0119 kilka godzin na wolnym ogniu co tworzy wyj\u0105tkowy, znany tylko na \u015al\u0105sku smak.<\/p>\n

Inne najbardziej typowe potrawy to: siemieniotka, czyli zupa wykonana z ut\u0142uczonych konopi, wody, mleka, mas\u0142a, m\u0105ki. Podawano j\u0105 na ostro, a w innych domach na s\u0142odko, mak\u00f3wki – zmielony mak, gotowany na mleku lub wodzie z dodatkiem bakalii. Obowi\u0105zkowy jest te\u017c groch z kapust\u0105 oraz pierogi z kapust\u0105 i grzybami. Cz\u0119sto do da\u0144 dodaje si\u0119 tak\u017ce suszone \u015bliwki.<\/p>\n

Na deser podawana jest dro\u017cd\u017cowa baba z bakaliami i kompot. Wszystkich potraw, kt\u00f3re znajdowa\u0142y si\u0119 na stole nale\u017ca\u0142o skosztowa\u0107, aby niczego w nadchodz\u0105cym roku nie brakowa\u0142o. Z ryb kr\u00f3luje karp duszony w piwie lub sma\u017cony i panierowany i \u015bledzie.<\/p>\n

.<\/p>\n

\u015al\u0105skie wr\u00f3\u017cby i wierzenia<\/h2>\n

Po wieczerzy nadchodzi czas wr\u00f3\u017cb. Kiedy\u015b praktykowano ich wi\u0119cej, w obecnych czasach pojawiaj\u0105 si\u0119 znacznie rzadziej. Najcz\u0119\u015bciej wr\u00f3\u017cono z siana, jab\u0142ek i orzech\u00f3w. Wyci\u0105gano \u017ad\u017ab\u0142o spod obrusa i je\u015bli by\u0142o zielone, znaczy\u0142o to szcz\u0119\u015bcie, powodzenie lub rych\u0142y \u015blub, je\u017celi z\u017c\u00f3\u0142k\u0142e albo sczernia\u0142e ? k\u0142opoty, niepowodzenia, a nawet staropanie\u0144stwo.<\/p>\n

Jab\u0142ka krajano w poprzek. Je\u015bli pestki uk\u0142ada\u0142y si\u0119 w gwiazd\u0119, oznacza\u0142o to szcz\u0119\u015bcie, je\u015bli w krzy\u017c to by\u0142 to z\u0142y znak.<\/p>\n

Orzech\u00f3w do wr\u00f3\u017cenia brano cztery, tyle ile p\u00f3r roku, albo dwana\u015bcie, tyle ile miesi\u0119cy w roku. Je\u017celi orzech by\u0142 zdrowy ? wr\u00f3\u017cy\u0142o to powodzenie, je\u015bli pusty lub sczernia\u0142y ? by\u0142a to wr\u00f3\u017cba na chorob\u0119 lub niepowodzenie.<\/p>\n

Do\u015b\u0107 cz\u0119stym zwyczajem, praktykowanym na terenach wiejskich by\u0142o dzielenie si\u0119 wigilijnymi potrawami ze zwierz\u0119tami. To zadanie nale\u017ca\u0142o do gospody\u0144, m\u0142ode dziewczyny natomiast wychodzi\u0142y na dw\u00f3r i s\u0142ucha\u0142y, z kt\u00f3rej strony psy szczekaj\u0105, bo mo\u017ce stamt\u0105d przyjdzie do niej w nowym roku narzeczony.<\/p>\n

W Wigili\u0119 starano si\u0119 nic nie po\u017cycza\u0107, aby nie czyni\u0107 tego w nowym roku i aby nie wynie\u015b\u0107 szcz\u0119\u015bcia z domu.<\/h1>\n

.<\/p>\n

Pierwszy i drugi dzie\u0144 \u015awi\u0105t<\/h2>\n

Pierwszy dzie\u0144 Bo\u017cego Narodzenia sp\u0119dza si\u0119 w domu z najbli\u017csz\u0105 rodzin\u0105. \u015apiewa si\u0119 kol\u0119dy, je \u015bwi\u0105teczny obiad i idzie do Ko\u015bcio\u0142a. \u015al\u0105ska tradycja \u015bwi\u0105teczna nie przewiduje w tym dniu odwiedzania znajomych czy gotowania obiadu (du\u017co jedzenia zosta\u0142o z Wigilii). Czasem odwiedzin i wizyt jest drugi dzie\u0144 \u015bwi\u0105t.<\/p>\n

Pomimo regionalnych r\u00f3\u017cnic w obchodzeniu \u015awi\u0119ta Bo\u017cego Narodzenia, wsz\u0119dzie jest to czas, kt\u00f3ry przede wszystkim po\u015bwi\u0119ca si\u0119 najbli\u017cszej rodzinie, ale tak\u017ce czas przemy\u015ble\u0144 i szlachetnych postanowie\u0144.<\/p>\n

(kk)<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

W tradycyjnej \u015bl\u0105skiej rodzinie wigilijny st\u00f3\u0142 musi by\u0107 nakryty l\u015bni\u0105co bia\u0142ym obrusem, pod kt\u00f3ry chowa si\u0119 siano.<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":8437,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":"","_links_to":"","_links_to_target":""},"categories":[1],"tags":[],"class_list":{"0":"post-1830","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-pozostale"},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/24gliwice.pl\/test\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1830","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/24gliwice.pl\/test\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/24gliwice.pl\/test\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/24gliwice.pl\/test\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/24gliwice.pl\/test\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1830"}],"version-history":[{"count":31,"href":"https:\/\/24gliwice.pl\/test\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1830\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":27381,"href":"https:\/\/24gliwice.pl\/test\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1830\/revisions\/27381"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/24gliwice.pl\/test\/wp-json\/wp\/v2\/media\/8437"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/24gliwice.pl\/test\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1830"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/24gliwice.pl\/test\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1830"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/24gliwice.pl\/test\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1830"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}