![\"\"](\"http:\/\/www.24gliwice.pl\/wiadomosci\/wp-content\/uploads\/2010\/10\/gruszczynski-3.jpg\" "\\"\\"")
Trzymaj\u0105c w r\u0119kach akta w sprawie \u015bmierci Tadeusza Gruszczy\u0144skiego, ma si\u0119 nieodparte wra\u017cenie, \u017ce jest on osob\u0105 zapomnian\u0105.<\/h3>\nTrzymaj\u0105c w r\u0119kach akta w sprawie \u015bmierci Tadeusza Gruszczy\u0144skiego, ma si\u0119 nieodparte wra\u017cenie, \u017ce jest on osob\u0105 zapomnian\u0105.<\/h3>\nW Wikipedii nie znajdziemy o nim \u017cadnej wzmianki. Jest postaci\u0105 prawie anonimow\u0105 ? ma\u0142o kt\u00f3ry gliwiczanin zdaje sobie spraw\u0119, \u017ce Tadeusz Gruszczy\u0144ski, by\u0142y wiceprezydent miasta zgin\u0105\u0142, nios\u0105c pomoc napadni\u0119tym mieszka\u0144com.<\/p>\n
W marcu 1945 do Gliwic przyjechali urz\u0119dnicy pa\u0144stwowi. ![\"\"](\"http:\/\/www.24gliwice.pl\/wiadomosci\/wp-content\/uploads\/2010\/07\/michal-pac-pomarnacki-podpis.jpg\" "\\"\\"")
Byli to m.in. Wincenty Szpaltowski, Tadeusz Gruszczy\u0144ski oraz Feliks Kurcz. Pierwszy zosta\u0142 mianowany prezydentem miasta, dwaj pozostali jego zast\u0119pcami. Pochodz\u0105cy z Zag\u0142\u0119bia, Gruszczy\u0144ski (cz\u0142onek Polskiej Partii Robotniczej), ze swoj\u0105 znajomo\u015bci\u0105 j\u0119zyka rosyjskiego okaza\u0142 si\u0119 w tym trudnym okresie szczeg\u00f3lnie pomocny. <\/p>\n
O okoliczno\u015bciach jego \u015bmierci przez lata nie m\u00f3wiono ? z uwagi na ?przyja\u017a\u0144? polsko-radzieck\u0105. ?Zeszyty Gliwickie? z czas\u00f3w PRL-u , z wiadomych wzgl\u0119d\u00f3w, w tym temacie uparcie milcz\u0105. Po wojnie win\u0105 za \u015bmier\u0107 Gruszczy\u0144skiego pr\u00f3bowano obarczy\u0107 niemieckie podziemie lub lakonicznie stwierdzano, \u017ce za ca\u0142ym zdarzeniem stali ?bandyci?. Po latach wiemy, jak by\u0142o naprawd\u0119. <\/p>\n
9 maja 1945 roku rozpocz\u0119\u0142a si\u0119 feta z okazji zdobycia Berlina i zako\u0144czenia II wojny \u015bwiatowej w Europie. Uroczysto\u015bci trwa\u0142y kilka dni. W\u015br\u00f3d obecnych byli m.in. starosta Marquat, prezydent Szpaltowski, wiceprezydent Gruszczy\u0144ski oraz liczna delegacja oficer\u00f3w sowieckich.<\/strong> Wed\u0142ug innych \u015bwiadk\u00f3w, prezydenta Szpaltowskiego nie by\u0142o, gdy\u017c wyjecha\u0142 do Chorzowa na spotkanie z powracaj\u0105cym z obozu z Niemiec, synem. <\/p>\n Mimo \u017ce w\u015br\u00f3d zebranych byli \u017co\u0142nierze, to w\u0142a\u015bnie Gruszczy\u0144ski pierwszy rzuci\u0142 si\u0119 na ratunek. Razem z nim pobieg\u0142 str\u00f3\u017c, kt\u00f3ry powr\u00f3ci\u0142 chwil\u0119 p\u00f3\u017aniej i opowiedzia\u0142 o ca\u0142ym zaj\u015bciu. Okaza\u0142o si\u0119, \u017ce agresorem by\u0142 czerwonoarmista, kt\u00f3ry dobija\u0142 si\u0119 do mieszkania cywil\u00f3w. <\/p>\n Nie powinno to zbytnio dziwi\u0107, gdy\u017c wtedy ka\u017cdy wy\u017cszy urz\u0119dnik nosi\u0142 przy sobie bro\u0144. Zdarzenie mia\u0142o miejsce w bramie przy ulicy Gruszczy\u0144skiego (wtedy Gutenbergstrasse), o godzinie 20.30. Inne relacje r\u00f3\u017cni\u0105 si\u0119 detalami ? wed\u0142ug c\u00f3rki zamordowanego prezydenta, napastnik\u00f3w by\u0142o dw\u00f3ch, a strzelanin\u0119 poprzedzi\u0142y pertraktacje w j\u0119zyku rosyjskim. <\/p>\n Warto te\u017c doda\u0107, \u017ce pogrzeb \u017co\u0142nierza, kt\u00f3ry zabi\u0142 Gruszczy\u0144skiego, by\u0142 dla czerwonoarmist\u00f3w okazj\u0105 do zamanifestowania swojej jedno\u015bci z poleg\u0142ym towarzyszem. W dzie\u0144 poch\u00f3wku, zebrali si\u0119 pod mieszkaniem prezydenta Szpaltowskiego, ale na widok milicjant\u00f3w rozeszli si\u0119. Gwoli sprawiedliwo\u015bci trzeba doda\u0107, \u017ce zab\u00f3jstwo nie mia\u0142o pod\u0142o\u017ca politycznego. Mo\u017cna nawet zaryzykowa\u0107 stwierdzenie, \u017ce napastnik (napastnicy) nie zdawa\u0142 sobie sprawy, do kogo strzela.<\/p>\n W aktach w sprawie \u015bmierci wiceprezydenta Gliwic znajduj\u0105 si\u0119 wytyczne, co do renty przys\u0142uguj\u0105cej rodzinie ? ?nale\u017cy si\u0119 wdowie po zmar\u0142ym Gruszczy\u0144skim, na podst. art. 41 powo\u0142anej ustawy emerytalnej, 50% kwoty uposa\u017cenia emerytalnego m\u0119\u017ca, za\u015b ka\u017cdemu niepe\u0142noletniemu dziecku, 1\/4 cz\u0119\u015bci pensji wdowiej, a\u017c do uko\u0144czenia 18-go roku \u017cycia?. Rozporz\u0105dzenie podpisa\u0142 podpu\u0142kownik Jerzy Zi\u0119tek. Z innych dokument\u00f3w z tego okresu mo\u017cemy si\u0119 dowiedzie\u0107, \u017ce Gruszczy\u0144ski zgin\u0105\u0142 ?podczas interwencji?, nios\u0105c pomoc ludno\u015bci napadni\u0119tej przez bandyt\u00f3w. Kondolencje do prezydium miasta wys\u0142a\u0142 m.in. Komitet Centralny \u017byd\u00f3w w Polsce. By\u0107 mo\u017ce warto zastanowi\u0107 si\u0119 nad tablic\u0105 pami\u0105tkow\u0105 w bramie przy ul. Gruszczy\u0144skiego.<\/p>\n Przy pisaniu artyku\u0142u korzystano z akt zwi\u0105zanych ze \u015bmierci\u0105 Tadeusza Gruszczy\u0144skiego z Archiwum Pa\u0144stwowego w Gliwicach oraz z ksi\u0105\u017cki Bogus\u0142awa Tracza pt. ?Rok ostatni ? rok pierwszy. Gliwice 1945?, wyd. Muzeum w Gliwicach, 2004.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Z ARCHIWUM GLIWIC – ODCINEK 2.<\/p>\n","protected":false},"author":9,"featured_media":23756,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":"","_links_to":"","_links_to_target":""},"categories":[3,7,1,9],"tags":[],"class_list":{"0":"post-23755","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-gliwice","8":"category-historia","9":"category-pozostale","10":"category-aktualnosci_lokalne"},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/24gliwice.pl\/test\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/23755","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/24gliwice.pl\/test\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/24gliwice.pl\/test\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/24gliwice.pl\/test\/wp-json\/wp\/v2\/users\/9"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/24gliwice.pl\/test\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=23755"}],"version-history":[{"count":19,"href":"https:\/\/24gliwice.pl\/test\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/23755\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":51920,"href":"https:\/\/24gliwice.pl\/test\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/23755\/revisions\/51920"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/24gliwice.pl\/test\/wp-json\/wp\/v2\/media\/23756"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/24gliwice.pl\/test\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=23755"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/24gliwice.pl\/test\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=23755"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/24gliwice.pl\/test\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=23755"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}Podczas jednej z imprez, 10 maja na Placu Pi\u0142sudskiego, rozleg\u0142y si\u0119 krzyki i wo\u0142ania (po polsku) o pomoc.<\/h3>\n
Gruszczy\u0144ski i radziecki \u017co\u0142nierz w tym samym czasie si\u0119gn\u0119li po bro\u0144 i obaj padli trupem.<\/h1>\n
![\"\"](\"http:\/\/www.24gliwice.pl\/wiadomosci\/wp-content\/uploads\/2010\/10\/gruszczynski-52.jpg\" "\\"\\"")
<\/p>\nUroczysto\u015bci pogrzebowe Tadeusza Gruszczy\u0144skiego odby\u0142y si\u0119 13 maja w Katowicach lub w Sosnowcu (zdania s\u0105 podzielone).<\/h3>\n