![\"\"](\"http:\/\/www.24gliwice.pl\/wiadomosci\/wp-content\/uploads\/2015\/01\/img_9627-002-510x287.jpg\" "\\"\\"")
Najstarszy zabytek kultury \u017cydowskiej w Gliwicach – dzi\u015b zapomniany, prawie ca\u0142kowicie poro\u015bni\u0119ty bluszczem, s\u0142u\u017cy jako miejsce schadzek bezdomnych. <\/p>\nNajstarszy zabytek kultury \u017cydowskiej w Gliwicach – dzi\u015b zapomniany, prawie ca\u0142kowicie poro\u015bni\u0119ty bluszczem, s\u0142u\u017cy jako miejsce schadzek bezdomnych. <\/p>\n
<\/p>\n
Cmentarz, cz\u0119sto nazywany kirkutem, po\u0142o\u017cony jest w g\u0142\u00f3wnym punkcie miasta – pomi\u0119dzy dworcem PKP a Placem Piast\u00f3w, niedaleko galerii handlowej – na placu o powierzchni 0,6 hektara. Decyzj\u0119 o wyodr\u0119bnieniu nekropolii \u017cydowskiej podj\u0119to w 1814 roku, decyzj\u0105 w\u0142adz pruskich. Wcze\u015bniej wyznawc\u00f3w tej religii zamieszka\u0142ych w Gliwicach chowano w Miko\u0142owie lub Wielowsi. Wraz z poch\u00f3wkiem pierwszej osoby, a wi\u0119c w 1815 roku kirkut zacz\u0105\u0142 funkcjonowa\u0107.
\n <\/p>\n
W por\u00f3wnaniu z obiektem przy ul. Poniatowskiego, musia\u0142 on by\u0107 o wiele mniejszy i bardziej kameralny. Pionowe nagrobki, w judaizmie nazywane macewami, ustawione s\u0105 rz\u0119dami. Obecnie ca\u0142o\u015b\u0107 sprawia wra\u017cenie zaro\u015bni\u0119tej bluszczem. Wi\u0119kszo\u015b\u0107 macew posiada epitafia wyryte w j\u0119zyku hebrajskim, kt\u00f3re cz\u0119sto przybiera\u0142y podobn\u0105 form\u0119, s\u0142awi\u0105c\u0105 zmar\u0142ego.<\/p>\n
![\"\"](\"http:\/\/www.24gliwice.pl\/wiadomosci\/wp-content\/uploads\/2015\/01\/img_9642-001-510x286.jpg\" "\\"\\"")
<\/p>\n
Spo\u015br\u00f3d oko\u0142o oko\u0142o 600 pochowanych \u017byd\u00f3w, przy ul. Na Piasku spocz\u0119\u0142y postacie wybitne i zas\u0142u\u017cone dla Gliwic. <\/p>\n
Bendix Meyer by\u0142 gliwickim radnym oraz znanym przemys\u0142owcem, kt\u00f3ry za\u0142o\u017cy\u0142 przedsi\u0119biorstwo produkuj\u0105ce kot\u0142y.<\/p>\n
![\"\"](\"http:\/\/www.24gliwice.pl\/wiadomosci\/wp-content\/uploads\/2015\/01\/img_9636-001-510x286.jpg\" "\\"\\"")
<\/p>\n
Inne znane osoby wyznania moj\u017ceszowego, kt\u00f3re na wieki spocz\u0119\u0142y na gliwickim kirkucie, to rodzina Troplowitz\u00f3w<\/strong>, przodkowie Oscara Troplowitza – wynalazcy kremu “Nivea”.<\/p>\n Zapomnian\u0105, a jak najbardziej zas\u0142u\u017con\u0105 postaci\u0105 pochowan\u0105 przy ul. Na Piasku jest mistrz murarski Solomon Lubowski<\/strong>, budowniczy starej poczty (obecnie Urz\u0105d Pracy przy Pl. Inwalid\u00f3w Wojennych), Willi Caro, budynku Starostwa Powiatowego czy synagogi \u017cydowskiej.<\/p>\n Co ciekawe, w\u015br\u00f3d historyk\u00f3w i znawc\u00f3w judaizmu nie ma zgodno\u015bci co do okre\u015blenia kirkut, kt\u00f3re cz\u0119sto pojawia si\u0119 w publikacjach historycznych.<\/p>\n – Tak nazywane by\u0142y (s\u0105) cmentarze \u017cydowskie na wschodzie, w Galicji, na dawnych polskich Kresach. Na G\u00f3rnym \u015al\u0105sku u\u017cywano okre\u015blenia “j\u00fcdischer Friedhof” lub “Juden Friedhof” czyli po prostu cmentarz \u017cydowski. Tak te\u017c wyst\u0119puje to miejsce na mapach. U\u017cywanie okre\u015blenia “kirkut” jest dyskusyjne. Nota bene sami \u017bydzi unikali stosowania tego okre\u015blenia – t\u0142umaczy Bogus\u0142aw Tracz<\/strong>, historyk z katowickiego oddzia\u0142u Instytutu Pami\u0119ci Narodowej.<\/p>\n W 1937 roku odnotowano prawdopodobnie ostatni poch\u00f3wek przy ul. Na Piasku. Nied\u0142ugo potem wybuch\u0142a II wojna \u015bwiatowa, rozpocz\u0105\u0142 si\u0119 Holocaust. Obiekt odszed\u0142 w zapomnienie po II wojnie \u015bwiatowej. Wiele marmurowych p\u0142yt zosta\u0142o rozkradzionych i u\u017cytych jako nowe nagrobki. W\u0142adze ludowe przej\u0119\u0142y obiekt w 1956 roku. <\/p>\n Ten czarny scenariusz na szcz\u0119\u015bcie zatrzyma\u0142 si\u0119 na fazie plan\u00f3w, a w 1976 w\u0142adze wojew\u00f3dzkie zakaza\u0142y likwidacji nekropolii. W zwi\u0105zku z niewielk\u0105 populacj\u0105 \u017cydowsk\u0105 zamieszkuj\u0105c\u0105 Gliwice, po wojnie o cmentarz przestano dba\u0107. Zacz\u0105\u0142 s\u0142u\u017cy\u0107 jako miejsce mszy satanistycznych i libacji alkoholowych. S\u0105dz\u0105c po licznych puszkach i butelkach, te ostatnie odbywaj\u0105 si\u0119 tam do dzi\u015b. Mniej k\u0142opotliwymi, cho\u0107 nie do ko\u0144ca spodziewanymi u\u017cytkownikami cmentarza, s\u0105… koty, dokarmiane przy g\u0142\u00f3wnym wej\u015bciu.<\/p>\n Samo wej\u015bcie na cmentarz w okresie zimowym, nie jest spraw\u0105 \u0142atw\u0105. Stowarzyszenie “Zikaron”, kt\u00f3re opiekuje si\u0119 obiektem, udost\u0119pnia nekropoli\u0119 zwiedzaj\u0105cym w okresie od wiosny do ko\u0144ca pa\u017adziernika w ka\u017cd\u0105 trzeci\u0105 niedziel\u0119 miesi\u0105ca. Jak informuje nas Bo\u017cena Kubit<\/strong> z Muzuem w Gliwicach, prezes stowarzyszenia, zwracano si\u0119 do miasta o \u015brodki na odnowienie obiektu lub, przynajmniej, wyremontowanie dziurawego ogrodzenia (przez kt\u00f3re autor dosta\u0142 si\u0119 na cmentarz). Niestety, bezskutecznie – miasto, kt\u00f3re nie jest w\u0142a\u015bcicielem nekropolii, nie zamierza pokrywa\u0107 koszt\u00f3w remontu. Cho\u0107 postawie gminy (kt\u00f3ra z w\u0142asnych pieni\u0119dzy remontuje Dom Przedpogrzebowy przy ul. Poniatowskiego) trudno si\u0119 dziwi\u0107, to mo\u017cna ubolewa\u0107 nad faktem, \u017ce miejsce, na kt\u00f3rym le\u017cy wielu zas\u0142u\u017conych gliwiczan, powoli odchodzi w zapomnienie. <\/p>\n Micha\u0142 Pac Pomarnacki<\/strong><\/p>\n konsultacja: Bo\u017cena Kubit, Muzeum w Gliwicach, NA CMENTARZU SPOCZYWA WIELU WYBITNYCH MIESZKA\u0143C\u00d3W GLIWIC<\/p>\n","protected":false},"author":9,"featured_media":68865,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":"","_links_to":"","_links_to_target":""},"categories":[3,7,1,9],"tags":[3179,5872,5873,3681,5875,5876,5874],"class_list":{"0":"post-66051","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-gliwice","8":"category-historia","9":"category-pozostale","10":"category-aktualnosci_lokalne","11":"tag-bozena-kubit","12":"tag-cmentarz-zydowski","13":"tag-cmentarz-zydowski-na-piasku","14":"tag-dom-przedpogrzebowy-gliwice","15":"tag-kirkut-gliwice","16":"tag-kirkut-na-piasku","17":"tag-nekropolia-gliwice"},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/24gliwice.pl\/test\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/66051","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/24gliwice.pl\/test\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/24gliwice.pl\/test\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/24gliwice.pl\/test\/wp-json\/wp\/v2\/users\/9"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/24gliwice.pl\/test\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=66051"}],"version-history":[{"count":22,"href":"https:\/\/24gliwice.pl\/test\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/66051\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":66442,"href":"https:\/\/24gliwice.pl\/test\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/66051\/revisions\/66442"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/24gliwice.pl\/test\/wp-json\/wp\/v2\/media\/68865"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/24gliwice.pl\/test\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=66051"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/24gliwice.pl\/test\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=66051"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/24gliwice.pl\/test\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=66051"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}![\"\"](\"http:\/\/www.24gliwice.pl\/wiadomosci\/wp-content\/uploads\/2015\/01\/img_9623-001-510x286.jpg\" "\\"\\"")
<\/p>\n17 lat p\u00f3\u017aniej podj\u0119to decyzj\u0119 o jego likwidacji pod budow\u0119 autostrady lub, w p\u00f3\u017aniejszych projektach, dworca autobusowego.<\/h1>\n
![\"\"](\"http:\/\/www.24gliwice.pl\/wiadomosci\/wp-content\/uploads\/2015\/01\/img_9662-001-510x287.jpg\" "\\"\\"")
<\/p>\nDzi\u015b kirkut znajduje si\u0119 w r\u0119kach gminy \u017cydowskiej.<\/h3>\n
\nkorzystano z publikacji D. Walerja\u0144skiego pt. “Zatarty \u015blad – historia cmentarzy \u017cydowskich w Gliwicach.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"