{"id":67269,"date":"2015-03-08T00:18:20","date_gmt":"2015-03-07T23:18:20","guid":{"rendered":"http:\/\/www.24gliwice.pl\/wiadomosci\/?p=67269"},"modified":"2015-03-08T00:30:18","modified_gmt":"2015-03-07T23:30:18","slug":"dawniej-slowo-%e2%80%9ekobieta%e2%80%9d-mialo-wydzwiek-raczej-obrazliwy-plebejski","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/24gliwice.pl\/test\/dawniej-slowo-%e2%80%9ekobieta%e2%80%9d-mialo-wydzwiek-raczej-obrazliwy-plebejski\/","title":{"rendered":"Dawniej s\u0142owo ?kobieta? mia\u0142o wyd\u017awi\u0119k raczej obra\u017aliwy, plebejski"},"content":{"rendered":"

\"\"Dzie\u0144 Kobiet to \u015bwi\u0119to typowo komunistyczne i to nie tylko dlatego, \u017ce w Polsce zacz\u0119to je obchodzi\u0107 dopiero w epoce PRL-u.<\/h3>\n

R\u00f3wnie\u017c dlatego, \u017ce wywodzi si\u0119 z ruchu robotniczego i to z samego serca kapitalizmu ? Stan\u00f3w Zjednoczonych. Wszystko zacz\u0119\u0142o si\u0119 ju\u017c bardzo dawno temu, bo w\u00a0staro\u017cytnym Rzymie, gdzie w\u00a0pierwszym tygodniu marca obchodzono tzw. Matronalia, czyli \u015bwi\u0119to macierzy\u0144stwa i\u00a0p\u0142odno\u015bci. <\/p>\n

\"Marian
Marian Jab\u0142o\u0144ski<\/figcaption><\/figure>Ju\u017c wtedy m\u0119\u017cczy\u017ani dawali swym \u017conom podarki i\u00a0spe\u0142niali podobno ich \u017cyczenia. W\u00a0 p\u00f3\u017aniejszym okresie nie by\u0142o ju\u017c kobietom tak weso\u0142o, bo ca\u0142y okres \u015bredniowiecza europejskiego to czas, w\u00a0kt\u00f3rym uznawano je jako osoby ?nieczyste?, zw\u0142aszcza kobiety ci\u0119\u017carne i\u00a0miesi\u0105czkuj\u0105ce. Ju\u017c wtedy zabraniano im noszenia odkrytych w\u0142os\u00f3w, co prawdopodobnie przetrwa\u0142o do naszych czas\u00f3w ? nie wymaga si\u0119 wszak od pa\u0144 zdejmowania nakrycia g\u0142owy w\u00a0ko\u015bciele katolickim.<\/p>\n

W sferze moralno\u015bci mia\u0142y jeszcze gorzej, bo za zdrad\u0119 m\u0119\u017ca mog\u0142y zosta\u0107 skazane nawet na kar\u0119 \u015bmierci, tymczasem \u00f3w m\u0105\u017c dokonawszy zdrady \u017cony pozbawiany by\u0142 na og\u00f3\u0142 tylko w\u0142os\u00f3w na g\u0142owie.
\n\u00d3wczesny Ko\u015bci\u00f3\u0142 wymaga\u0142 nieprawdopodobnych po\u015bwi\u0119ce\u0144 od kobiet ci\u0105gle uznawanych za ?z\u0142o konieczne? ? mia\u0142y masowo wst\u0119powa\u0107 do klasztor\u00f3w, a\u00a0nawet \u015blubowa\u0107 dziewictwo mimo zam\u0105\u017cp\u00f3j\u015bcia. Kobieca ?diabelska seksualno\u015b\u0107? by\u0142a powodem polowa\u0144 na czarownice, kt\u00f3re skutkowa\u0142y tysi\u0105cami spale\u0144 na stosie i\u00a0niesamowitych tortur dla wymuszenia przyznania si\u0119 do konszacht\u00f3w z\u00a0diab\u0142em i\u00a0w\u00a0efekcie te\u017c do stosu. Wst\u0105pienie do klasztoru by\u0142o jedyn\u0105 drog\u0105 do dobycia wykszta\u0142cenia niewiasty.<\/p>\n

U\u017cywano wtedy wy\u0142\u0105cznie s\u0142owa ?niewiasta? gdy\u017c s\u0142owo ?kobieta? mia\u0142o wyd\u017awi\u0119k raczej obra\u017aliwy, plebejski.<\/h1>\n

Wywodzi si\u0119 ? jak niekt\u00f3re \u017ar\u00f3d\u0142a podaj\u0105 ? od dawnego okre\u015blenia ?kob? czyli chlew, kt\u00f3rym g\u0142ownie zajmowa\u0142y si\u0119 owe niewiasty. W\u00a0wieku XVIII kobiety z\u00a0kr\u0119g\u00f3w bur\u017cuazji francuskiej mia\u0142y si\u0119 zdecydowanie lepiej, gdy\u017c nie wolno im by\u0142o pracowa\u0107 zawodowo, pracowa\u0142y jedynie kobiety-robotnice. Ma\u0142o tego ? a\u017c do ko\u0144ca XIX wieku, w\u00a0Anglii mo\u017cna by\u0142o nawet sprzeda\u0107 swoj\u0105 \u017con\u0119.
\nWi\u0119c ch\u0119\u0107 uniezale\u017cnienia si\u0119 od m\u0119\u017cczyzn by\u0142a jedn\u0105 z\u00a0przyczyn ruch\u00f3w feministycznych na \u015bwiecie. Ogromn\u0105 rol\u0119 spe\u0142ni\u0142y tu sufra\u017cystki. Celem ich ruchu by\u0142o przyznanie kobietom pe\u0142nych lub cz\u0119\u015bciowych praw wyborczych. By\u0142y bardzo zdecydowane w\u00a0\u015brodkach, kt\u00f3rymi walczy\u0142y o\u00a0te prawa ? przykuwa\u0142y si\u0119 \u0142a\u0144cuchami w\u00a0miejscach publicznych, czy nawet wybija\u0142y szyby wystawowe. Jedn\u0105 z\u00a0form protest\u00f3w przeciwko braku r\u00f3wnouprawnienia by\u0142y tak\u017ce g\u0142od\u00f3wki sufra\u017cystek, ale z\u00a0tym sobie radzono przymusowo je dokarmiaj\u0105c, cho\u0107 nie wiadomo jak tego dokonywano.<\/p>\n

Od pocz\u0105tku XX wieku kobiety zaczynaj\u0105 domaga\u0107 si\u0119 swoich praw ju\u017c powszechnie i\u00a0w\u00a0kolejnych krajach je dostaj\u0105 ? w\u00a0Finlandii w\u00a01905, w\u00a0Anglii w\u00a01918, w\u00a0USA w\u00a01920, w\u00a0Szwecji w\u00a01921. Ciekawostk\u0105 s\u0105 daty przyznania praw kobietom w\u00a0innych krajach Europy ? we Francji w\u00a01944, we W\u0142oszech w\u00a01946 a\u00a0w\u00a0Szwajcarii dopiero w\u00a01974 roku.<\/p>\n

Mi\u0119dzynarodowy Dzie\u0144 Kobiet w Europie zainicjowa\u0142a niemiecka socjalistka Klara Zetkin.<\/h1>\n

Ide\u0119 tego \u015bwi\u0119ta typowo proletariackiego przej\u0105\u0142 bardzo szybko Zwi\u0105zek Radziecki i\u00a0w\u0142a\u015bnie tam, po raz pierwszy zorganizowano jego obchody 8 marca. \u015awi\u0119to Kobiet by\u0142o w\u00a0ZSRR \u015bwi\u0119tem pa\u0144stwowym, chocia\u017c dopiero od roku 1965 dniem wolnym od pracy.<\/p>\n

Ca\u0142y ten zgie\u0142k proletariacki z\u00a0lat przedwojennych jakim\u015b cudem omin\u0105\u0142 nasz \u015al\u0105sk.<\/strong> Tu bowiem panie zupe\u0142nie nie potrzebowa\u0142y hase\u0142 o\u00a0r\u00f3wnouprawnieniu. Wcale nie chcia\u0142y pracowa\u0107 na r\u00f3wni z\u00a0m\u0119\u017cczyznami w\u00a0\u015bl\u0105skich hutach i\u00a0fabrykach. Praca by\u0142a wtedy bardzo ci\u0119\u017cka ? do\u015b\u0107 wspomnie\u0107 \u017ce hutnik czy g\u00f3rnik rzadko do\u017cywa\u0142 40-50 lat. Po co wi\u0119c kobieta mia\u0142a te\u017c si\u0119 tak wyka\u0144cza\u0107 fizycznie? Istnia\u0142y powszechne stowarzyszenia wd\u00f3w, w kt\u00f3rych \u015al\u0105zaczki si\u0119 wzajemnie wspiera\u0142y, wszak dzieci czy wnuki wci\u0105\u017c wymaga\u0142y ich opieki.<\/p>\n

\"\"<\/p>\n

W niemieckiej kulturze, a wi\u0119c tak\u017ce w przedwojennych Gliwicach, panowa\u0142 protestancki obraz \u017cycia kobiety zawarty w powiedzeniu ?drei K ? Kirche, K\u00fcche, Kinder? (trzy K ? Ko\u015bci\u00f3\u0142, Kuchnia, Dzieci), kt\u00f3ry niejako wyznacza\u0142 jej przestrze\u0144 \u017cyciow\u0105.
\nTym samym nic innego kobiety \u015bl\u0105skie nie interesowa\u0142o. <\/p>\n

?Chop? (m\u0105\u017c) mia\u0142 tak pracowa\u0107 by wy\u017cywi\u0107 ca\u0142\u0105 rodzin\u0119.<\/h1>\n

Takie stanowisko jest w\u00a0niekt\u00f3rych \u015bl\u0105skich rodzinach do dzi\u015b piel\u0119gnowane. Wystarczy popatrze\u0107 na dzielnice familok\u00f3w w niedzielne popo\u0142udnie. Chocia\u017c coraz rzadziej, ale jednak ? z\u00a0okien na ulic\u0119 wygl\u0105daj\u0105 oboje ma\u0142\u017conkowie, przewa\u017cnie dobrze od\u017cywiona i\u00a0wypocz\u0119ta \u015al\u0105zaczka, a\u00a0ko\u0142o niejwychudzony robot\u0105 ?na grubie? (w\u00a0kopalni) m\u0105\u017c.<\/p>\n

M\u0119\u017cczy\u017ani byli tu przed wojn\u0105 z\u00a0g\u00f3ry przeznaczeni do ci\u0119\u017ckiej roboty. A\u00a0we wszystkich wojnach, w\u00a0kt\u00f3rych \u015al\u0105zacy musieli bra\u0107 udzia\u0142, ju\u017c od czas\u00f3w wojen napoleo\u0144skich u\u017cywani byli jako mi\u0119so armatnie na froncie. Tym samym w\u00a0ka\u017cdej rodzinie \u015bl\u0105skiej zrodzi\u0142o si\u0119 prze\u015bwiadczenie, \u017ce m\u0119\u017cczyzna pr\u0119dzej czy p\u00f3\u017aniej i\u00a0 tak szybko umrze lub zginie, wi\u0119c nie by\u0142o warto posy\u0142a\u0107 go do szk\u00f3\u0142. Lepiej jak wykszta\u0142cenie zdoby\u0142a c\u00f3rka. A\u00a0\u017ce szko\u0142y kosztowa\u0142y, pracowa\u0107 na nie musieli ojciec z\u00a0synami.<\/p>\n

W\u00a0dzie\u0144 wyp\u0142aty pod kopalniami i\u00a0hutami czeka\u0142y wi\u0119c \u017cony na swych m\u0119\u017c\u00f3w, zabieraj\u0105c im przezornie, zgodnie z\u00a0?paskiem?, ca\u0142\u0105 got\u00f3wk\u0119. Troch\u0119 im marek zostawia\u0142y, by w\u00a0przykopalnianej gospodzie troch\u0119 posiedzieli.<\/p><\/blockquote>\n

Ale nie za d\u0142ugo, bo przecie\u017c sobota to dla \u015bl\u0105skiej rodziny szczeg\u00f3lny dzie\u0144. W\u00a0sobot\u0119 odbywa\u0142a si\u0119 cotygodniowa rodzinna k\u0105piel. Wod\u0119 grzano w\u00a0du\u017cym blaszanym baniaku na piecu, po czym z\u00a0piwnicy lub kom\u00f3rki wyci\u0105gano du\u017c\u0105 wann\u0119.
\nWieczorem nast\u0119powa\u0142 ostatni akt \u017cycia rodzinnego cho\u0107 nie zawsze tak jakby sobie m\u0105\u017c \u017cyczy\u0142. Kobiety trwa\u0142y bowiem w\u00a0prze\u015bwiadczeniu, \u017ce nie za cz\u0119sto nale\u017cy ulega\u0107 m\u0119\u017cowskiej pobudliwo\u015bci, \u017ceby zanadto go nie rozzuchwali\u0107.<\/p>\n

\"\"<\/p>\n

Matki wyprawiaj\u0105c swe c\u00f3rki za m\u0105\u017c, zwraca\u0142y szczeg\u00f3ln\u0105 uwag\u0119 na te w\u0142a\u015bnie sprawy, surowo przykazuj\u0105c c\u00f3rce: ?niy pokozuj wszysko chopowi?. Chop st\u0119skniony i\u00a0przy bezustannej nadziei na lepsze widoki, szybko wraca\u0142 do domu piel\u0119gnuj\u0105c tym samym stabilno\u015b\u0107 rodziny. Bo czy kto\u015b s\u0142ysza\u0142 o\u00a0rozwodach w\u00a0dawnych \u015bl\u0105skich rodzinach? Nigdy tego nie by\u0142o ? pilnowa\u0142 tego i\u00a0ksi\u0105dz i\u00a0matki i? jak zawsze s\u0105siedzi, czyli opinia publiczna. Trwa\u0142o to a\u017c do pocz\u0105tk\u00f3w powojennej historii \u015al\u0105ska.
\nM\u0119\u017cczy\u017ani zorientowali si\u0119 \u017ce mog\u0105 si\u0119 kszta\u0142ci\u0107 i\u00a0przesta\u0107 zarabia\u0107 tylko na swoje siostry.
\nIdentycznie si\u0119 sta\u0142o z\u00a0kobietami ? ideologia proletariacka popycha\u0142a je do samodzielno\u015bci i\u00a0nauki. Stawa\u0142y si\u0119 r\u00f3wnoprawnymi partnerkami swoich m\u0119\u017c\u00f3w, co w\u00a0dzisiejszych czasach raczej nie pomog\u0142o stabilno\u015bci rodziny niestety. Rozwod\u00f3w jest co niemiara, ale to w\u0142a\u015bnie teraz kobiety bior\u0105 \u017cycie w\u00a0swoje r\u0119ce ? nie boj\u0105 si\u0119 zostawi\u0107 m\u0119\u017ca-boksera czy pijanic\u0119, dbaj\u0105 o\u00a0godno\u015b\u0107 matki i\u00a0kobiety. Cho\u0107 niekt\u00f3rzy prze\u015bmiewcy to przedwojenne ?trzy K? przerobili wsp\u00f3\u0142cze\u015bnie ? ?Ko\u015bci\u00f3\u0142, Kuchnia, Kariera?.
\nI\u00a0spe\u0142nienia tych w\u0142a\u015bnie ?trzech K?, autor w\u00a0imieniu swoim i\u00a0wszystkich Czytelnik\u00f3w p\u0142ci m\u0119skiej, \u017cyczy naszym Drogim Paniom w\u00a0dniu ich prawdziwego \u015bwi\u0119ta.<\/p>\n

Marian Jab\u0142o\u0144ski<\/strong><\/p>\n

Na zdj\u0119ciach:
\n1. Rok 1935 – gliwiczanki z dzielnicy hutniczej.
\n2. Koniec XIX w – tradycyjny \u015bl\u0105ski obrazek “kuchenny”. Uderza brak dziadka przy stole.
\n3. Rok1938 – gliwickie przekupki.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

KOBIETY NA \u015aL\u0104SKU, CZYLI ?NIY POKOZUJ WSZYSKO CHOPOWI” <\/p>\n","protected":false},"author":4,"featured_media":68794,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":"","_links_to":"","_links_to_target":""},"categories":[7,1],"tags":[6000,1922,5808],"class_list":{"0":"post-67269","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-historia","8":"category-pozostale","9":"tag-dzien-kobiet","10":"tag-historia-gliwic","11":"tag-marian-jablonski"},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/24gliwice.pl\/test\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/67269","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/24gliwice.pl\/test\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/24gliwice.pl\/test\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/24gliwice.pl\/test\/wp-json\/wp\/v2\/users\/4"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/24gliwice.pl\/test\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=67269"}],"version-history":[{"count":13,"href":"https:\/\/24gliwice.pl\/test\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/67269\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":67285,"href":"https:\/\/24gliwice.pl\/test\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/67269\/revisions\/67285"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/24gliwice.pl\/test\/wp-json\/wp\/v2\/media\/68794"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/24gliwice.pl\/test\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=67269"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/24gliwice.pl\/test\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=67269"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/24gliwice.pl\/test\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=67269"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}