{"id":68387,"date":"2015-04-21T01:47:36","date_gmt":"2015-04-20T23:47:36","guid":{"rendered":"http:\/\/www.24gliwice.pl\/wiadomosci\/?p=68387"},"modified":"2015-04-30T00:45:55","modified_gmt":"2015-04-29T22:45:55","slug":"pierwsza-wolna-elekcja-w-rzeczypospolitej-zgromadzila-ok-50-tys-osob-tv","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/24gliwice.pl\/test\/pierwsza-wolna-elekcja-w-rzeczypospolitej-zgromadzila-ok-50-tys-osob-tv\/","title":{"rendered":"Pierwsza wolna elekcja zgromadzi\u0142a ok. 50 tys. os\u00f3b. Wyk\u0142ad w Muzeum"},"content":{"rendered":"<p><img loading=\"lazy\" loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"alignleft size-medium wp-image-68388\" title=\"\" src=\"http:\/\/www.24gliwice.pl\/wiadomosci\/wp-content\/uploads\/2015\/04\/jan-matejko-potega-rzeczypospolitej-u-zenitu-zlota-wolnosc-15731-495x300.jpg\" alt=\"\" width=\"510\" height=\"300\" \/>Bezpotomna \u015bmier\u0107 Zygmunta Augusta 7 lipca 1572 roku, ostatniego kr\u00f3la z dynastii Jagiellon\u00f3w, otworzy\u0142a nowy rozdzia\u0142 w dziejach monarchii w Rzeczypospolitej Obojga Narod\u00f3w. Nasta\u0142o bezkr\u00f3lewie. Obawiano si\u0119, \u017ce przed\u0142u\u017caj\u0105cy si\u0119 okres braku monarchy mo\u017ce \u017ale wp\u0142yn\u0105\u0107 na ca\u0142e pa\u0144stwo, a nawet doprowadzi\u0107 do jego upadku.<!--more--><\/p>\n<p><iframe loading=\"lazy\" src=\"https:\/\/www.youtube.com\/embed\/fEnekHQPxBo\" width=\"510\" height=\"287\" frameborder=\"0\" allowfullscreen=\"allowfullscreen\"><\/iframe><\/p>\n<p>Wyga\u015bni\u0119cie rodu Jagiellon\u00f3w i zwi\u0105zany z tym kryzys dynastyczny sta\u0142 si\u0119 testem trwa\u0142o\u015bci pa\u0144stwa szlacheckiego. Nie istnia\u0142y \u017cadne ustalone metody post\u0119powania w takiej sytuacji. W ko\u0144cu, na sejmie konwokacyjnym w 1573 roku postanowiono, i\u017c wyb\u00f3r monarchy b\u0119dzie si\u0119 odbywa\u0142 przez woln\u0105 elekcj\u0119.<br \/>\nO kszta\u0142towaniu si\u0119 nowych zasad wyboru kr\u00f3la oraz o pierwszych w\u0142adcach wybranych w ramach systemu wolnej elekcji opowie historyk <strong>dr hab. Adam Per\u0142akowski<\/strong> z Uniwersytetu Jagiello\u0144skiego.<br \/>\nWybory kr\u00f3la mia\u0142y by\u0107 powszechne w obr\u0119bie stanu szlacheckiego, tzw. viritim, czyli ?m\u0105\u017c w m\u0119\u017ca?. M\u00f3g\u0142 w niej uczestniczy\u0107 ka\u017cdy szlachcic (w przesz\u0142o\u015bci g\u0142osowali tylko cz\u0142onkowie sejmu).<\/p>\n<p>Or\u0119downikiem tego systemu elekcji by\u0142 Jan Zamoyski, p\u00f3\u017aniejszy kanclerz i wielki hetman koronny. Pierwsza wolna elekcja zgromadzi\u0142a rekordow\u0105 liczb\u0119 szlachty, szacowan\u0105 na 40-50 tysi\u0119cy. 11 maja 1573 roku we wsi Kamion na tron zosta\u0142 obrany Henryk Walezy, kt\u00f3ry panowa\u0142 jednak zaledwie kilka miesi\u0119cy. Kolejny okres bezkr\u00f3lewia sko\u0144czy\u0142 si\u0119 podw\u00f3jn\u0105 elekcj\u0105 na sejmie elekcyjnym, a walk\u0119 o koron\u0119 polsk\u0105 z Maksymilianem II Habsburgiem wygra\u0142 Stefan Batory, ksi\u0105\u017c\u0119 siedmiogrodzki, przez wielu historyk\u00f3w uznawany za jednego z najlepszych w\u0142adc\u00f3w elekcyjnych. Po nim koron\u0119 obj\u0105\u0142 Zygmunt III Waza. Od tego momentu Rzeczpospolita nabra\u0142a charakteru monarchii dziedziczno-elekcyjnej, w kt\u00f3rej w\u0142adc\u00f3w wybierano z dynastii Waz\u00f3w.<\/p>\n<p><strong>Termin i miejsce:<\/strong><br \/>\nSobota, 25 kwietnia 2015, Willa Caro, godz. 16.00<br \/>\nWst\u0119p wolny, ilo\u015b\u0107 miejsc ograniczona Organizator: Muzeum w Gliwicach<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>WYK\u0141AD MUZEUM W GLIWICACH: 25 KWIETNIA, GODZINA 16:00 <\/p>\n","protected":false},"author":12,"featured_media":68568,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"video","meta":{"footnotes":"","_links_to":"","_links_to_target":""},"categories":[1,4],"tags":[5224,4055,701],"class_list":{"0":"post-68387","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-video","5":"has-post-thumbnail","7":"category-pozostale","8":"category-telewizja-gliwice","9":"tag-komplety-historyczne","10":"tag-mikolaj-ratka","11":"tag-muzeum-gliwice","12":"post_format-post-format-video"},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/24gliwice.pl\/test\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/68387","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/24gliwice.pl\/test\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/24gliwice.pl\/test\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/24gliwice.pl\/test\/wp-json\/wp\/v2\/users\/12"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/24gliwice.pl\/test\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=68387"}],"version-history":[{"count":12,"href":"https:\/\/24gliwice.pl\/test\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/68387\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":68569,"href":"https:\/\/24gliwice.pl\/test\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/68387\/revisions\/68569"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/24gliwice.pl\/test\/wp-json\/wp\/v2\/media\/68568"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/24gliwice.pl\/test\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=68387"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/24gliwice.pl\/test\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=68387"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/24gliwice.pl\/test\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=68387"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}