{"id":68693,"date":"2015-04-30T12:59:41","date_gmt":"2015-04-30T10:59:41","guid":{"rendered":"http:\/\/www.24gliwice.pl\/wiadomoscikopia\/?p=68693"},"modified":"2015-05-02T03:47:53","modified_gmt":"2015-05-02T01:47:53","slug":"tak-maszerowano-1-maja-nad-klodnica-piknik-ze-znajomymi-przykry-obowiazek","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/24gliwice.pl\/test\/tak-maszerowano-1-maja-nad-klodnica-piknik-ze-znajomymi-przykry-obowiazek\/","title":{"rendered":"Tak maszerowano 1 maja nad K\u0142odnic\u0105. “Piknik ze znajomymi”, “przykry obowi\u0105zek”"},"content":{"rendered":"

Szturm\u00f3wki, baloniki i czerwone go\u017adziki. To pierwsze skojarzenia z PRL-owskimi pochodami z okazji \u015awi\u0119ta Pracy. <\/h3>\n

Nie inaczej by\u0142o w Gliwicach, gdzie w szczytowym momencie, wed\u0142ug \u00f3wczesnych \u017ar\u00f3de\u0142, maszerowa\u0142o nawet 150 tysi\u0119cy(!) mieszka\u0144c\u00f3w.
\nCho\u0107 tradycja pochod\u00f3w pierwszomajowych w Gliwicach si\u0119ga dwudziestolecia mi\u0119dzywojennego, gdy maszerowano w ramach solidarno\u015bci z robotnikami czy, w latach 30-tych, dla propagandy nazistowskiej, to w \u015bwiadomo\u015bci wielu Polak\u00f3w, przemarsze by\u0142y wymys\u0142em w\u0142adzy ludowej.
\nTrasy gliwickich pochod\u00f3w r\u00f3\u017cni\u0142y si\u0119. W niekt\u00f3rych latach maszerowano z okolic dworca PKP ulic\u0105 Zwyci\u0119stwa.
\nTrybuna honorowa by\u0142a wtedy pod urz\u0119dem miejskim, obok fontanny.
\nPotem nieco zmodyfikowano przebieg pochodu, kt\u00f3ry “puszczono” dzisiejsz\u0105 ulic\u0105 Wyszy\u0144skiego a\u017c do placu Pi\u0142sudskiego, gdzie t\u0142um si\u0119 rozchodzi\u0142. Trybun\u0119 honorow\u0105 zamontowano w pobli\u017cu dawnego Empiku (dzisiejsze Biuro Obs\u0142ugi Klienta w magistracie).<\/p>\n

\"1-Screenshot_21\"<\/a><\/p>\n

Poch\u00f3d rozpoczyna\u0142 si\u0119 oko\u0142o godziny 9.00 rano i trwa\u0142 do wczesnych godzin popo\u0142udniowych. Cho\u0107, opr\u00f3cz wyznaczonych delegacji, oficjalnego nakazu nie by\u0142o, to szli prawie wszyscy.<\/p>\n

Wielu ludzi sz\u0142o dla \u015bwi\u0119tego spokoju. Jak kto\u015b nie wzi\u0105\u0142 udzia\u0142u, to mog\u0142o to by\u0107 potem wykorzystywane przeciwko niemu w pracy, np. przy okazji mo\u017cliwo\u015bci awansu. Pewien przymus wi\u0119c istnia\u0142 – t\u0142umaczy Bogus\u0142aw Tracz, historyk z katowickiego oddzia\u0142u Instytutu Pami\u0119ci Narodowej.<\/p><\/blockquote>\n

\"1-4f9fd639d98bc_gd\"<\/a><\/p>\n

Maszerowa\u0142a zatem m\u0142odzie\u017c, dzieci, delegacje z zak\u0142ad\u00f3w pracy, policji, wojska czy stra\u017cy po\u017carnej. Lata \u015bwietno\u015bci pochod\u00f3w przypad\u0142y na latach 70-te.
\nWed\u0142ug r\u00f3\u017cnych szacunk\u00f3w, w 1979 w pochodzie wzi\u0119\u0142o udzia\u0142 nawet 150 tys. gliwiczan.
\nNa trybunie honorowej stali przedstawiciele lokalnych struktur partyjnych, kt\u00f3rzy machali do uczestnik\u00f3w pochodu. Jak dodaje Bogus\u0142aw Tracz, czasem zapraszano delegat\u00f3w z wojew\u00f3dzkich struktur partyjnych lub go\u015bci specjalnych – np. radzieckiego konsula z Krakowa.<\/p>\n

Po latach tradycja przemarsz\u00f3w oceniana jest r\u00f3\u017cnie. Jedni twierdz\u0105, \u017ce by\u0142 to przykry obowi\u0105zek i element propagandy socjalistycznej.
\nZ kolei dla drugich by\u0142 to rodzaj festynu, okazji do spotkania ze znajomymi.
\n– W latach 60-tych i 70-tych nale\u017ca\u0142em do Zwi\u0105zku M\u0142odzie\u017cy Socjalistycznej. \u015awi\u0119to 1 Maja to dla mnie i moich znajomych by\u0142a forma spotkania czy nawet pikniku. By\u0142em wtedy wiceprzewodnicz\u0105cym ko\u0142a ZMS w Gliwickich Zak\u0142adach Urz\u0105dze\u0144 Technicznych. Wyruszali\u015bmy z ulicy Robotniczej, dalej Jagiello\u0144sk\u0105 i pod dworcem w\u0142\u0105czali\u015bmy si\u0119 do g\u0142\u00f3wnego t\u0142umu. Szli\u015bmy najcz\u0119\u015bciej z \u017conami, wi\u0119c potem w gronie znajomych spotykali\u015bmy si\u0119 w “Trojaku” czy “Warszawiance” i urz\u0119dowali\u015bmy tam do p\u00f3\u017anych godzin – opowiada Zbigniew Grzyb<\/strong>, by\u0142y radny Sojuszu Lewicy Demokratycznej.
\nKolorowa i piknikowa atmosfera udziela\u0142a si\u0119 wielu. Ch\u0119tnie korzystano z niecodziennej, jak na \u00f3wczesne czasy, otoczki tego dnia.
\n1 maja w latach 70-tych bez wi\u0119kszych problem\u00f3w mo\u017cna by\u0142o zaopatrzy\u0107 si\u0119 w piwo, krupniok czy kie\u0142bas\u0119 z grilla.<\/p>\n

\"1-4f9fd79949801_gd\"<\/a><\/p>\n

Zupe\u0142nie odmienne spojrzenia na ca\u0142\u0105 kolorow\u0105 “tradycj\u0119” pochod\u00f3w ma Aleksander Ch\u0142opek<\/strong>, by\u0142y pose\u0142 na Sejm.
\n– B\u0119d\u0105c nauczycielem musia\u0142em, niestety, uczestniczy\u0107 w marszach pierwszomajowych. Maszerowali\u015bmy z ramienia o\u015bwiaty. Traktowa\u0142em to jako bardzo przykry obowi\u0105zek, a festynowa atmosfera na pewno mi si\u0119 nie udziela\u0142a. Ka\u017cda szko\u0142a, zw\u0142aszcza \u015brednia, musia\u0142a wystawi\u0107 reprezentacj\u0119 nauczycieli i uczni\u00f3w. Sam, z pewnym smutkiem, obserwowa\u0142em transmisje z warszawskich pochod\u00f3w, gdzie maszerowali aktorzy (np. Gustaw Holoubek) czy pisarze, kt\u00f3rzy byli dla nas autorytetami. Wszyscy oczywi\u015bcie szeroko u\u015bmiechni\u0119ci, energicznie machaj\u0105cy do w\u0142adzy ludowej. To by\u0142 przykry i smutny przekaz – z gorycz\u0105 wspomina Aleksander Ch\u0142opek, by\u0142y pose\u0142 na Sejm PiS, w czasach PRL nauczyciel i dzia\u0142acz opozycyjny.<\/p>\n

Z biegiem lat spad\u0142o znaczenie pochod\u00f3w pierwszomajowych.
\nPesymizm i szaro\u015b\u0107 z pocz\u0105tku lat 80-tych znacz\u0105co odbi\u0142y si\u0119 na frekwencji.
\nPrzy dw\u00f3ch okazjach zrezygnowano z przemarsz\u00f3w – w ich miejsce na dawnym Stadionie XX-lecia i na Placu Krakowskim urz\u0105dzono wiece, kt\u00f3re nie cieszy\u0142y si\u0119 specjaln\u0105 popularno\u015bci\u0105. Ostatni przemarsz z prawdziwego zdarzenia odby\u0142 si\u0119 w 1988 roku.
\n– W pami\u0119ci zapad\u0142 mi jeden poch\u00f3d, gdy w latach 80-tych by\u0142em ju\u017c dyrektorem Liceum nr 5, kt\u00f3re by\u0142o do\u015b\u0107 negatywnie nastawione do \u00f3wczesnego ustroju. Przez swoj\u0105 dzia\u0142alno\u015b\u0107 opozycyjn\u0105 usuni\u0119to mnie z tej posady. Moi uczniowie, na znak solidarno\u015bci, wzi\u0119li udzia\u0142 w przemarszu ubrani na czarno – dodaje Aleksander Ch\u0142opek.<\/p>\n

Micha\u0142 Pac Pomarnacki<\/strong>
\nZdj\u0119cia pochodz\u0105 ze zbior\u00f3w Muzeum w Gliwicach<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Szturm\u00f3wki, baloniki i czerwone go\u017adziki. To pierwsze skojarzenia z PRL-owskimi pochodami z okazji \u015awi\u0119ta Pracy. Nie inaczej by\u0142o w Gliwicach, gdzie w szczytowym momencie, wed\u0142ug \u00f3wczesnych \u017ar\u00f3de\u0142, maszerowa\u0142o nawet 150 tysi\u0119cy(!) mieszka\u0144c\u00f3w. Cho\u0107 tradycja pochod\u00f3w pierwszomajowych w Gliwicach si\u0119ga dwudziestolecia mi\u0119dzywojennego, gdy maszerowano w ramach solidarno\u015bci z robotnikami czy, w latach 30-tych, dla propagandy nazistowskiej, […]<\/p>\n","protected":false},"author":9,"featured_media":68706,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":"","_links_to":"","_links_to_target":""},"categories":[3,7,1,9],"tags":[6119,77,543,211,6135,2330],"class_list":{"0":"post-68693","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-gliwice","8":"category-historia","9":"category-pozostale","10":"category-aktualnosci_lokalne","11":"tag-1-maja-gliwice","12":"tag-boguslaw-tracz","13":"tag-manifestacja","14":"tag-muzeum-w-gliwicach","15":"tag-pochod","16":"tag-zbigniew-grzyb"},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/24gliwice.pl\/test\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/68693","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/24gliwice.pl\/test\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/24gliwice.pl\/test\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/24gliwice.pl\/test\/wp-json\/wp\/v2\/users\/9"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/24gliwice.pl\/test\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=68693"}],"version-history":[{"count":6,"href":"https:\/\/24gliwice.pl\/test\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/68693\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":68715,"href":"https:\/\/24gliwice.pl\/test\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/68693\/revisions\/68715"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/24gliwice.pl\/test\/wp-json\/wp\/v2\/media\/68706"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/24gliwice.pl\/test\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=68693"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/24gliwice.pl\/test\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=68693"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/24gliwice.pl\/test\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=68693"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}