{"id":71585,"date":"2015-05-12T08:42:07","date_gmt":"2015-05-12T06:42:07","guid":{"rendered":"http:\/\/www.24gliwice.pl\/wiadomosci\/?p=71585"},"modified":"2015-05-12T13:29:24","modified_gmt":"2015-05-12T11:29:24","slug":"odslonieto-tablice-zabitego-wiceprezydenta-gliwic","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/24gliwice.pl\/test\/odslonieto-tablice-zabitego-wiceprezydenta-gliwic\/","title":{"rendered":"Zgin\u0105\u0142 nios\u0105c pomoc. Ods\u0142oni\u0119to tablic\u0119 zabitego wiceprezydenta Gliwic"},"content":{"rendered":"<h3>&#8220;Przechodniu wspomnij zapomnianego bohatera, kt\u00f3ry odda\u0142 swoje \u017cycie ratuj\u0105c inne&#8221; &#8211; mo\u017cemy przeczyta\u0107 na granitowej tablicy ku pami\u0119ci Tadeusza Gruszczy\u0144skiego, kt\u00f3r\u0105 ods\u0142oni\u0119to w niedziel\u0119, dok\u0142adnie w 70 lat po tragicznej \u015bmierci wiceprezydent Gliwic.<\/h3>\n<p> Na skromnej uroczysto\u015bci nie by\u0142 obecny \u017caden przedstawiciel miasta.<br \/>\n<div id='gallery-1' class='gallery galleryid-71585 gallery-columns-3 gallery-size-thumbnail'><figure class='gallery-item'>\n\t\t\t<div class='gallery-icon landscape'>\n\t\t\t\t<a href='https:\/\/24gliwice.pl\/test\/odslonieto-tablice-zabitego-wiceprezydenta-gliwic\/20150510_131808\/'><img loading=\"lazy\" loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"90\" height=\"90\" src=\"https:\/\/24gliwice.pl\/test\/wp-content\/uploads\/2015\/05\/20150510_131808-90x90.jpg\" class=\"attachment-thumbnail size-thumbnail\" alt=\"\" \/><\/a>\n\t\t\t<\/div><\/figure><figure class='gallery-item'>\n\t\t\t<div class='gallery-icon landscape'>\n\t\t\t\t<a href='https:\/\/24gliwice.pl\/test\/odslonieto-tablice-zabitego-wiceprezydenta-gliwic\/dsc05824\/'><img loading=\"lazy\" loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"90\" height=\"90\" src=\"https:\/\/24gliwice.pl\/test\/wp-content\/uploads\/2015\/05\/DSC05824-90x90.jpg\" class=\"attachment-thumbnail size-thumbnail\" alt=\"\" \/><\/a>\n\t\t\t<\/div><\/figure><figure class='gallery-item'>\n\t\t\t<div class='gallery-icon portrait'>\n\t\t\t\t<a href='https:\/\/24gliwice.pl\/test\/odslonieto-tablice-zabitego-wiceprezydenta-gliwic\/t-gruszcz\/'><img loading=\"lazy\" loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"90\" height=\"90\" src=\"https:\/\/24gliwice.pl\/test\/wp-content\/uploads\/2015\/05\/T.GRUSZCZ-90x90.jpg\" class=\"attachment-thumbnail size-thumbnail\" alt=\"\" \/><\/a>\n\t\t\t<\/div><\/figure><figure class='gallery-item'>\n\t\t\t<div class='gallery-icon landscape'>\n\t\t\t\t<a href='https:\/\/24gliwice.pl\/test\/odslonieto-tablice-zabitego-wiceprezydenta-gliwic\/20150510_131209\/'><img loading=\"lazy\" loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"90\" height=\"90\" src=\"https:\/\/24gliwice.pl\/test\/wp-content\/uploads\/2015\/05\/20150510_131209-90x90.jpg\" class=\"attachment-thumbnail size-thumbnail\" alt=\"\" \/><\/a>\n\t\t\t<\/div><\/figure>\n\t\t<\/div>\n<br \/>\nW marcu 1945 do Gliwic przyjechali urz\u0119dnicy pa\u0144stwowi &#8211; Wincenty Szpaltowski, Tadeusz Gruszczy\u0144ski oraz Feliks Kurcz. Pierwszy zosta\u0142 mianowany prezydentem miasta, dwaj pozostali jego zast\u0119pcami. Pochodz\u0105cy z Zag\u0142\u0119bia, Gruszczy\u0144ski by\u0142 cz\u0142onkiem Polskiej Partii Robotniczej i w\u0142ada\u0142 zar\u00f3wno rosyjskim, jak i niemieckim, przez co wydawa\u0142 si\u0119 dobrym wyborem na wysokie stanowisko urz\u0119dnicze w mie\u015bcie, w kt\u00f3rym wiosn\u0105 1945 roku wci\u0105\u017c przewa\u017ca\u0142a ludno\u015b\u0107 niemiecka. Co zrozumia\u0142e, przez wiele lat o okoliczno\u015bciach \u015bmierci Tadeusza Gruszczy\u0144skiego nie m\u00f3wiono. Po wojnie, win\u0105 za tragedi\u0119, zamiast czerwonoarmisty, pr\u00f3bowano obarczy\u0107 niemieckie podziemie lub lakonicznie stwierdzano, \u017ce za ca\u0142ym zdarzeniem stali ?bandyci?.<\/p>\n<p>Co zatem wiemy o okoliczno\u015bciach jego \u015bmierci?<\/p>\n<p>Stanowiska zast\u0119pcy prezydenta Gruszczy\u0144ski nie piastowa\u0142 d\u0142ugo. 10 maja, podczas hucznych obchod\u00f3w triumfu nad Niemcami, na klatce schodowej jednego z budynk\u00f3w przy ul. <strong>Gutenbergstrasse<\/strong> (dzi\u015b ul. Gruszczy\u0144skiego) \u017co\u0142nierze radzieccy, co nie by\u0142o rzadko\u015bci\u0105 w burzliwym roku &#8217;45, dopuszczali si\u0119 gwa\u0142t\u00f3w i rabunk\u00f3w.<\/p>\n<blockquote><p>Dziadek us\u0142ysza\u0142 krzyki kobiety wo\u0142aj\u0105cej o pomoc i rzuci\u0142 si\u0119 na ratunek. S\u0142ysza\u0142em, \u017ce by\u0142 do\u015b\u0107 porywczy. To by\u0142y takie czasy, \u017ce musia\u0142 mie\u0107 pistolet, jak wi\u0119kszo\u015b\u0107 wysokiej rangi urz\u0119dnik\u00f3w &#8211; opowiada <strong>Grzegorz Soja<\/strong>, wnuk Tadeusza Gruszczy\u0144skiego.<\/p><\/blockquote>\n<p>Cho\u0107 sowieckich napastnik\u00f3w by\u0142o dw\u00f3ch, tylko jeden z nich mia\u0142 bro\u0144.<\/p>\n<p>&#8211; Wymierzyli do siebie nawzajem, ale dziadek by\u0142 szybszy i zastrzeli\u0142 jednego z nich. I tu da\u0142a zna\u0107 o sobie taka nasza polska porz\u0105dno\u015b\u0107, bo oszcz\u0119dzi\u0142 drugiego, kt\u00f3ry nie mia\u0142 broni. Obr\u00f3ci\u0142 si\u0119, tamten si\u0119gn\u0105\u0142 po bro\u0144 swojego martwego kompana i zastrzeli\u0142 dziadka. Trudno sobie to wyobrazi\u0107, to by\u0142 cz\u0142owiek w sile wieku, mia\u0142 wiele niezako\u0144czonych spraw. Nagle jego \u017cycie staje w miejscu &#8211; ze wspominaj\u0105 najbli\u017csi wiceprezydenta.<\/p>\n<p>Tadeusz Gruszczy\u0144ski, kt\u00f3ry w chwili \u015bmierci mia\u0142 44 lata, zostawi\u0142 \u017con\u0119 i osieroci\u0142 c\u00f3rk\u0119. Niedzielna uroczysto\u015b\u0107 ods\u0142oni\u0119cia tablicy pami\u0105tkowej mia\u0142a charakter wy\u0142\u0105cznie prywatny. Nie by\u0142 na niej obecny nikt z w\u0142adz miasta, a wszystkie koszty zwi\u0105zane z ufundowaniem tablicy pokry\u0142a rodzina.<\/p>\n<p>&#8211; Tablica mia\u0142a zawisn\u0105\u0107 ju\u017c rok temu, ale urz\u0105d miejski czyni\u0142 wiele przeszk\u00f3d. Mimo tego nie rezygnowali\u015bmy, cho\u0107 musieli\u015bmy si\u0119 odwo\u0142ywa\u0107 a\u017c do wojewody, kt\u00f3ry zgodzi\u0142 si\u0119 na powieszenie tablicy &#8211; wyja\u015bnia Grzegorz Soja.<\/p>\n<p>(mpp)<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>&#8220;Przechodniu wspomnij zapomnianego bohatera, kt\u00f3ry odda\u0142 swoje \u017cycie ratuj\u0105c inne&#8221; &#8211; mo\u017cemy przeczyta\u0107 na granitowej tablicy ku pami\u0119ci Tadeusza Gruszczy\u0144skiego, kt\u00f3r\u0105 ods\u0142oni\u0119to w niedziel\u0119, dok\u0142adnie w 70 lat po tragicznej \u015bmierci wiceprezydent Gliwic. Na skromnej uroczysto\u015bci nie by\u0142 obecny \u017caden przedstawiciel miasta. W marcu 1945 do Gliwic przyjechali urz\u0119dnicy pa\u0144stwowi &#8211; Wincenty Szpaltowski, Tadeusz Gruszczy\u0144ski [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":4,"featured_media":71587,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"gallery","meta":{"footnotes":"","_links_to":"","_links_to_target":""},"categories":[3,7,1,9],"tags":[4882,6158],"class_list":{"0":"post-71585","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-gallery","5":"has-post-thumbnail","7":"category-gliwice","8":"category-historia","9":"category-pozostale","10":"category-aktualnosci_lokalne","11":"tag-tablica-pamiatkowa","12":"tag-tadeusz-gruszczynski","13":"post_format-post-format-gallery"},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/24gliwice.pl\/test\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/71585","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/24gliwice.pl\/test\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/24gliwice.pl\/test\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/24gliwice.pl\/test\/wp-json\/wp\/v2\/users\/4"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/24gliwice.pl\/test\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=71585"}],"version-history":[{"count":15,"href":"https:\/\/24gliwice.pl\/test\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/71585\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":71690,"href":"https:\/\/24gliwice.pl\/test\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/71585\/revisions\/71690"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/24gliwice.pl\/test\/wp-json\/wp\/v2\/media\/71587"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/24gliwice.pl\/test\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=71585"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/24gliwice.pl\/test\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=71585"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/24gliwice.pl\/test\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=71585"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}