{"id":72502,"date":"2015-06-06T01:26:38","date_gmt":"2015-06-05T23:26:38","guid":{"rendered":"http:\/\/www.24gliwice.pl\/wiadomosci\/?p=72502"},"modified":"2015-06-06T01:26:38","modified_gmt":"2015-06-05T23:26:38","slug":"gdy-koparki-zryly-to-miejsce-pojawila-sie-dziwna-czarna-smuga","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/24gliwice.pl\/test\/gdy-koparki-zryly-to-miejsce-pojawila-sie-dziwna-czarna-smuga\/","title":{"rendered":"Gdy koparki zry\u0142y to miejsce, pojawi\u0142a si\u0119 dziwna, czarna smuga…"},"content":{"rendered":"

Prawie wszystkie odkrycia archeologiczne maj\u0105 podobn\u0105 genez\u0119: rz\u0105dzi nimi przypadek. Nie inaczej jest na terenie dawnego Kana\u0142u K\u0142odnickiego w obszarze wykonywanej obecnie Drogowej Trasy \u015arednicowej.<\/h3>\n

Ale jedno z takich miejsc umkn\u0119\u0142o uwadze archeolog\u00f3w z ?urz\u0119du? pilnuj\u0105cych rob\u00f3t ziemnych. <\/p>\n

Marian Jab\u0142o\u0144ski<\/strong> 2015<\/em><\/p>\n

\n

Pomi\u0119dzy ulicami Franciszka\u0144sk\u0105 a Robotnicz\u0105, tu\u017c przy ul. Hutniczej wykonywany jest pot\u0119\u017cny wykop pod DT\u015a. W tym miejscu ?\u015brednic\u00f3wka? schowa si\u0119 w nim kilka metr\u00f3w poni\u017cej terenu.
\nKiedy koparki dok\u0142adne zry\u0142y to miejsce, a spychacze je wyr\u00f3wna\u0142y, moje wprawne oko poszukiwacza ?zaginionych \u015bwiat\u00f3w? dostrzeg\u0142o dziwn\u0105 czarn\u0105 smug\u0119 biegn\u0105c\u0105 w poprzek wykopu, od linii dawnej kolejki w\u0105skotorowej w stron\u0119 zabudowa\u0144 dzisiejszego GZUT czyli dawnej Starej Huty Gliwickiej (niem.:Eisengiesserei Gleiwitz). <\/p>\n

Dok\u0142adna penetracja terenu przynios\u0142a rewelacyjne znalezisko w postaci resztek dziwnego ceglanego boksu wype\u0142nionego na dnie i w k\u0105tach jakim\u015b czarnym proszkiem. Pierwsze skojarzenie okaza\u0142o si\u0119 bardzo celne, a wykonane pr\u00f3by spalenia pr\u00f3bek potwierdzi\u0142y \u017ce to po prostu mia\u0142 w\u0119glowy. <\/p>\n

\"1-03\"<\/a><\/p>\n

Dziwna czarna smuga widoczna tylko z daleka na jasnym piasku wykopu okaza\u0142a si\u0119 swoistym ?dywanem? szeroko\u015bci ok. 2 metr\u00f3w, pokrytym py\u0142em w\u0119glowym wro\u015bni\u0119tym w piasek na znaczn\u0105 g\u0142\u0119boko\u015b\u0107. \u015acianki wykopanego do\u0142u kontrolnego pokaza\u0142y, \u017ce piasek jest nas\u0105czony tym py\u0142em na g\u0142\u0119boko\u015b\u0107 ok. 1 metra.
\nTen fragment znaleziska ma tylko jedno wyt\u0142umaczenie: przez d\u0142ugi czas transportowano z ceglanego boksu furmankami b\u0105d\u017a w\u00f3zkami r\u0119cznymi mia\u0142 w\u0119glowy do Starej Huty Gliwickiej, a py\u0142 wysypuj\u0105cy si\u0119 z nieszczelnych woz\u00f3w deszcz wp\u0142ukiwa\u0142 coraz g\u0142\u0119biej w piaszczyste pod\u0142o\u017ce ca\u0142ego terenu. St\u0105d ta czarna smuga na piasku. <\/p>\n

Kolejne pytanie:<\/strong> sk\u0105d mia\u0142 w\u0119glowy bra\u0142 si\u0119 w boksie? Ot\u00f3\u017c, tu\u017c nad nim przebiega\u0142a od ponad wieku linia kolei w\u0105skotorowej kt\u00f3r\u0105 transportowano przewa\u017cnie w\u0119giel z kopalni Gliwice do dawnego portu na Kanale K\u0142odnickim w centrum miasta. Zasypanie boksu mia\u0142em w\u0119glowym nast\u0119powa\u0142o w bardzo prosty spos\u00f3b: wagon z otwieranymi bocznymi klapami podje\u017cd\u017ca\u0142 nad sam boks, gdzie mia\u0142 by\u0142 po prostu wysypywany. \u015awiadczy o tym ?czarne? koryto biegn\u0105ce od poziomu gruntu przy dawnych torach, a\u017c do poziomu boksu usytuowanego kilka metr\u00f3w ni\u017cej. <\/p>\n

\"1-04\"<\/a><\/p>\n

Trzecie pytanie:<\/strong> po co hucie mia\u0142 w\u0119glowy. Okaza\u0142o si\u0119, \u017ce dawnej mia\u0142 w\u0119glowy by\u0142 jednym z mineralnych sk\u0142adnik\u00f3w masy formierskiej u\u017cywanej do produkcji \u017celiwnych i br\u0105zowych odlew\u00f3w. A Stara Huta Gliwicka s\u0142yn\u0119\u0142a w ca\u0142ej Europie w\u0142a\u015bnie z takich odlew\u00f3w.
\nA jak mia\u0142 w\u0119glowy dostarczano do huty w pocz\u0105tkowym okresie jej istnienia czyli w XIX wieku, kiedy nie by\u0142o jeszcze kolejki w\u0105skotorowej? Mia\u0142 przyp\u0142ywa\u0142 \u0142odziami z zabrza\u0144skiej Sztolni Dziedzicznej Kopalni Kr\u00f3lowa Luiza. Prawdopodobnie by\u0142 na miejscu odsiewany z urobku w\u0119glowego i przewo\u017cony oddzielnie do huty. Kana\u0142 K\u0142odnicki w tym miejscu posiada\u0142 odnog\u0119 prowadz\u0105c\u0105 w g\u0142\u0105b huty i t\u0119dy prowadzono \u0142odzie z w\u0119glem i mia\u0142em. Wszyscy znaj\u0105 t\u0119 histori\u0119 z Johnem Baildonem kt\u00f3ry pod koniec XVIII wieku uruchomi\u0142 w Gliwicach pierwszy w Europie piec hutniczy opalany koksem. Nawiasem m\u00f3wi\u0105c, pierwszy jego piec powsta\u0142 w Ozimku gdzie prowadzi\u0142 pr\u00f3by eksploatacyjne tej nowinki hutniczej, kt\u00f3rej plany po prostu ?ukrad\u0142? w rodzinnej Szkocji. W Gliwicach budowa\u0142 wi\u0119c piec posiadaj\u0105c ju\u017c o nim znaczn\u0105 wiedz\u0119.
\nA czy kto\u015b si\u0119 zastanowi\u0142 sk\u0105d Baildon mia\u0142 dwa wieki temu koks? Ot\u00f3\u017c koks sam sobie robi\u0142 pocz\u0105tkowo w mielerzach podobnych do kopc\u00f3w, gdzie wytwarza si\u0119 w\u0119giel drzewny. Potem dopiero nasta\u0142y baterie koksownicze na wz\u00f3r dzisiejszych, gdzie materia\u0142em wsadowym jest… w\u0142a\u015bnie mia\u0142 w\u0119glowy. <\/p>\n

Pytanie ostatnie:<\/strong> jakie by\u0142y dalsze losy boksu miarowego, kiedy w hutach zacz\u0119to stosowa\u0107 fabrycznie przygotowane masy formierskie?
\nBoks zamieni\u0142 si\u0119 w dzielnicowy \u015bmietnik. Znalaz\u0142em w nim bowiem szlak\u0119 hutnicz\u0105 z nieistniej\u0105cej ju\u017c huty 1-go Maja (szlak\u0119 t\u0119 wo\u017cono w\u0105skotor\u00f3wk\u0105 na ha\u0142d\u0119 w So\u015bnicy w\u0142a\u015bnie nad samym boksem), przedwojenne fragmenty szyb zbrojonych (u\u017cywanych tylko w zak\u0142adach przemys\u0142owych, szyby mia\u0142y ?nie dzisiejsz\u0105? szeroko\u015b\u0107 siatki drucianej), sporo szklanych st\u0142uczek i ceramiki oraz rarytas ? st\u0142uczon\u0105 ale prawie kompletn\u0105 butelk\u0119 po wodzie mineralnej z dawnej rozlewni wody w Zabrzu. <\/p>\n

\"1-05\"<\/a><\/p>\n

Butelka znalaz\u0142a si\u0119 tam albo wyrzucona ze \u015bmieciami dawnej Huty 1-go Maja (hutnicy pij\u0105 tak\u0105 wod\u0119 przy pracy w du\u017cych ilo\u015bciach), albo pot\u0142uk\u0142a si\u0119 w pobliskiej restauracji z lat 20-tych XX wieku (przy ul. Franciszka\u0144skiej usytuowana by\u0142a ?Zur Goldenen Karpfen? ? ?Gospoda Pod Z\u0142otym Karpiem?. T\u0119 w\u0142a\u015bnie gospod\u0119, franciszkanie przebudowali w roku 1925 na ko\u015bci\u00f3\u0142 NSPJ, zburzony niedawno na rzecz nowej budowli sakralnej).<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Prawie wszystkie odkrycia archeologiczne maj\u0105 podobn\u0105 genez\u0119: rz\u0105dzi nimi przypadek. Nie inaczej jest na terenie dawnego Kana\u0142u K\u0142odnickiego w obszarze wykonywanej obecnie Drogowej Trasy \u015arednicowej. Ale jedno z takich miejsc umkn\u0119\u0142o uwadze archeolog\u00f3w z ?urz\u0119du? pilnuj\u0105cych rob\u00f3t ziemnych. Marian Jab\u0142o\u0144ski 2015 Pomi\u0119dzy ulicami Franciszka\u0144sk\u0105 a Robotnicz\u0105, tu\u017c przy ul. Hutniczej wykonywany jest pot\u0119\u017cny wykop pod […]<\/p>\n","protected":false},"author":4,"featured_media":72505,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":"","_links_to":"","_links_to_target":""},"categories":[7,1],"tags":[6245,7,5808,5913],"class_list":{"0":"post-72502","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-historia","8":"category-pozostale","9":"tag-boks-mialowy","10":"tag-historia","11":"tag-marian-jablonski","12":"tag-sladami-historii"},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/24gliwice.pl\/test\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/72502","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/24gliwice.pl\/test\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/24gliwice.pl\/test\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/24gliwice.pl\/test\/wp-json\/wp\/v2\/users\/4"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/24gliwice.pl\/test\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=72502"}],"version-history":[{"count":5,"href":"https:\/\/24gliwice.pl\/test\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/72502\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":72512,"href":"https:\/\/24gliwice.pl\/test\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/72502\/revisions\/72512"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/24gliwice.pl\/test\/wp-json\/wp\/v2\/media\/72505"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/24gliwice.pl\/test\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=72502"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/24gliwice.pl\/test\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=72502"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/24gliwice.pl\/test\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=72502"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}